Fikir ve arka plan
„Ich verstehe die Aufgabe nicht.“
„Soruyu anlamıyorum.“
Bu cümle, aracın alıştırma bölümünde gerçekten geçiyor . Çocuklar bu cümleye okulda sık sık ihtiyaç duyar, ama onu nadiren yüksek sesle söyler.
Bir köprü iki yakayı birleştirir. Hiçbir yakayı bırakmaz. Ana dili iskeledir, Almanca hedeftir.
MatheBrücke, matematiksel içeriği ana dilinde anlayan çocuklar için bir öğrenme ve gözlem aracıdır. Çocuk hesabı yapabiliyor ama metin probleminde tıkanıyorsa, sorun genelde hesapta değildir. Sorun çoğu zaman okulun kullandığı dildedir. Bu araç ikisini ayırır: konuyu ve konunun sorulduğu dili.
MatheBrücke'deki Brücke, Almancada „köprü“ demektir. Bu, süs bir ad değil; aracın tasarımının kendisidir. Köprü iki yakayı birleştirir, ama hiçbir yakayı ortadan kaldırmaz. Ayrı duran iki tarafı geçilebilir yapar; ayrılığın kendisini yok etmez.
Burada aracın eğitimle ilgili kararı var: ana dili bir iskele olarak kalır, Almanca bir hedef olarak kalır. Ana dilini „bir an önce geçilmesi gereken ara durak“ sayarsak, çocuk hesap yaparken dayanağını kaybeder. Okulun dilinden kaçınırsak, çocuk okulda ölçüldüğü yerde yalnız kalır. İkisini de istemiyoruz. Bu yüzden ikisine birlikte bakıyoruz.
Almanca soruyu anlamayan bir çocuk, matematikten anlamayan bir çocuk değildir. Yanlış cevap „eksikliğin kanıtı“ değil, „yolun nerede koptuğu“ bilgisidir. Dili ve matematiği tek bir puanda birleştirirsek, ölçtüğümüz şey çocuğun dil gelişimi olur. Ama o puana „matematik gücü“ denir.
Bir kavramı, o kavramın geliştiği dilde kontrol etmek daha güvenlidir. Bu yüzden yanlış cevaptan sonra aynı kavramı çocuğun ana dilinde bir kez daha sorarız. Ana dilinde yapabiliyorsa tıkanma dilde; ana dilinde de yapamıyorsa tıkanma kavramdadır. Almanca, ana dilinin yerini almaz; onun yanında durur.
Hesap yok, giriş yok, izleme yok, analiz yok. Öğrenme kaydı ve ayarlar yalnızca o cihazın içinde kalır. Bu aracın baktığı yer çocuğun tarafı değil, sorunun tarafıdır. Bu görevde el nerede uzanamadı? Sorduğu budur.
Yazılıda ve sınavda bütün yanlış cevaplar aynı „ד olur. Ama o işaretlerin içi aynı değildir. Yönerge sözcükleri çocuğa ulaşmadı mı, yoksa kavramın kendisi henüz gelişmedi mi? Bu ikisi, bundan sonra ne yapacağımızı değiştirir.
MatheBrücke'nin merkezinde şu vardır: yanlış cevaptan sonra aynı kavramı çocuğun ana dilinde bir kez daha sormak. Böylece Almanca yönerge ile ana dildeki açıklama yan yana okunabilir.
Bakış basittir:
Almanca yönerge şöyle olabilir: „Wie viele Äpfel sind es? Zähle.“ (Kaç elma var? Say.) Ne yapılacağı bu tek cümleyle belli olur. Çocuk „Zähle“ (say) sözcüğünü henüz bilmiyorsa, saymayı bilse bile bu soru onun için „anlaşılmayan soru“ olur. Aynı görev ana dilinde geldiğinde çocuk Türkçe sayabiliyorsa, sayma becerisi yerindedir. Eksik olan tek bir fiildir.
Uzun yönergelerde de aynı şey olur. İşlem kısadır, ama cümleyi çözmek ağırdır. „je“ (her biri) ya da „dazu legen“ (üzerine eklemek) gibi ifadeler günlük konuşmada az geçer. Çocuk tam da orada durur. Bu yüzden öğretmenle konuşurken şunu söyleyebilirsiniz: „Hesabı yapıyor, ama yönergeyi anlamıyor.“
Bu ayrım kesin bir hüküm değil, bir ipucudur. „Ana dilinde yaptı, öyleyse sorun yalnızca dilde“ diye kesin bir sonuç çıkmaz. Bir kere doğru yapmak o günkü duruma da bağlıdır. Buradan çıkan şey karar değil, bir sonraki konuşma için malzemedir. Kesin bir değerlendirme gerekiyorsa, bu iş okulun ve uzman kurumların sürecine aittir.
Yayında — 6 dil
de-DE, ja-JP, en-US, tr-TR, uk-UA, ar-SA). Kayıt yoksa, bir kez Microsoft Azure konuşma hizmetiyle (Germany West Central bölgesi, AB) oluşturulup saklanır; yalnızca soru metni gönderilir, kişisel veri ve öğrenme kaydı gönderilmez. İkisi de yoksa cihazın konuşma sentezi okur.Her ödevde bütün metni çevirmek gerekmez. Zaten en zor kısmı da budur. Önerimiz şudur: çocuğun yanına oturun, ekranı açın ve önce ana dilinde „Bu soru bizden ne istiyor?“ diye sorun. Sonra Almanca yönergeyi gösterin. Sesli okuma düğmesine basarsanız Almanca cümle olduğu gibi okunur. Çocuk bir sözcükte tıkanırsa, aynı şeyi bir kez Türkçe söyleyin. Aynı kavramı Türkçe söyleyebiliyorsa, o gün matematikten hiçbir şey kaybetmemiştir. 15 dakikada bırakın; kaydın cihazda kalması yeterlidir. Uygulamayı bir daha açtığınızda kayıt yine o cihazda durur.
Almanca bilmeseniz de çocuğunuza eşlik edebilirsiniz. Yönerge de tekrar sorusu da ana dilinde vardır. Böylece çocuk konuyu ana dilinde anlatır, okulun istediği dili ise hemen yanında görür.
Bu bölüm, aracı eline alan kişinin ona fazla güvenmemesi için buradadır.
Her yayından önce otomatik kontroller yapılır. Uygulama açılıyor mu, dil sürümleri tam mı, ekranın bütün bölümleri gerçekten çiziliyor mu, görevler ve cevaplar tutarlı mı, yönergelerde eksik var mı. Bu kontroller tek tek geçilir, sonra yayın yapılır. Yayınlanan adres gerçekten açılıp bakılır. Yalnızca kendi bilgisayarında geçmesi, yayınlanmış sayılmaz.
Ana dili konuşanların düzeltmesi henüz yapılmadı. Beş dil için — Japonca, İngilizce, Türkçe, Ukraynaca ve Arapça — o dili ana dili olarak konuşan birinin metni baştan sona okuyup düzeltmesi henüz yapılmadı. Otomatik kontroller bazı hataları bulur. Ama bir metnin kulağa doğal gelip gelmediğini ancak o dilde okuyan biri bilir. Bu farkı şimdilik kapatamıyoruz. Bunu aracın en büyük eksiği olarak görüyoruz.
Türkçe metinlerde size tuhaf gelen bir yer varsa, bize yazın. Baştan sona olması gerekmez; aklınıza takılan beş cümle yeter. Ana dili Türkçe olan bir öğretmenin ya da velinin geri bildirimi bizim için en değerli katkıdır. İletişim formu üzerinden yazabilirsiniz. Gelen her mesaja cevap yazıyoruz.
Program kodunun lisansı MIT'tir. Çeviriler ve açıklamalar CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır. İkisini de okullarda ve destek çalışmalarında serbestçe kullanabilirsiniz.
Bu proje, bir kişinin geliştirdiği, kâr amacı gütmeyen özel bir projedir. Kurum adı kullanmıyoruz; bir şirket ya da dernek değiliz. Yürütücü, iletişim ve gizlilik açıklamaları Impressum ve gizlilik politikası sayfasında toplanmıştır.
Hesap yok, giriş yok, izleme yok, çerez yok, analiz yok. Öğrenme kaydı ve ayarlar yalnızca kullandığınız cihazın içinde (localStorage, anahtar mathebruecke_v2) kalır ve dışarı gönderilmez. Dışarıya gönderilen tek şey, sizin iletişim formundan mesaj göndermenizdir; o mesaj Formspree (ABD) üzerinden iletilir.
Çocuğunuz matematiği ana dilinde anlıyor ve Almanca yönergede tıkanıyorsa, bu ihtimali görmek için bir araçtır. Almanca sürüm (about.html) teknik ayrıntıları, kalite güvencesini ve veri işlemeyi ayrıntılı olarak anlatır. Bu Türkçe sayfa, evde okunacak kadarıyla sınırlıdır.